Charlęż

Miejscowość powstała w XIVw. Pierwsza wzmianka o tej miejscowości pochodzi z dokumentu wystawionego 4 X 1390r., w którym podkomorzy królewski Marcin z Marcinkowic zaświadczał, że pobrał od Solisława z Zawieprzyc ruszycę za zabójstwo dwóch kobiet (ruszyca była to zwyczajowa opłata na rzecz panującego za zabicie kobiety). Nazwa miejscowości zapisanej w tym dokumencie to CARLYANSZ, a świadkiem podpisania był SYRZEBO CARLINNSKI, najpewniej założyciel wsi. Nazwa miejscowości prawdopodobnie pochodzi od dawnej nazwy osobowej „CHARLĘGA”. Określało się tak dawniej człowieka ,,charlejącego, schorowanego”. 
 
Nieco inną etymologię nazwy proponuje dr B. Lindert, wybitna specjalistka w dziedzinie słowiańskich nazw własnych. Otóż wywodzi ona „Charlęż’’ od tatarsko-mongolskiego słowa „charl”, oznaczającego wysuniętą wśród bagien strażnicę wojskową. Pani B. Lindert wiąże powstanie miejscowości z najazdem tatarskim w IVw. O tyle jest to przekonujące, że inni naukowcy dostrzegli w gwarze okolicznych mieszkańców ślady orientalne, niewykluczające tej możliwości. M.in. w Spiczynie jest plac nazywany „ORDUŃ”, co oznacza w języku tatarskim „pałac sułtana”, a wyrazy takie jak „tendej”, ”kęsek”, „bajon”, ,,kubus”, które są jeszcze używane przez starszych mieszkańców i potwierdzają przypuszczenia językoznawców. 
 
Na przełomie XV i XVIw. dziedzic wsi Charlęż przyjął herb Bończa. Charlęscy herbu Bończa szybko uzyskali różne tytuły i urzędy, np. Jan Charlęski był w roku 1583 podkomorzym łuckim i kasztelanem bacławskim, Szymon – rotmistrzem wojsk królewskich, a Szczęsny dostąpił godności sekretarza królewskiego. 
 
Na przełomie XVI i XVIIw. Charlęż kupili Miączyńscy z Zawieprzyc i od tego roku historia Charlęża przez ponad 100 lat związana jest z Zawieprzycami. 
 
Po 1864r. powstał tutaj folwark, który okres największego rozkwitu przeżywał w końcu XIXw., licząc wtedy około 400 ha gruntów. 
 
W czasie I wojny światowej w 1914r. przez teren obecnej wsi Charlęż przebiegała linia frontu. Stoczono potyczkę pomiędzy IV Rosyjską Armią pod dowództwem gen. Aleksieja i IV Armią Trójprzymierza pod dowództwem gen. Mackensena. Zginęło w bitwie 370 żołnierzy. 
 
Jedną z najbardziej znanych postaci wywodzących się z Charlęża był malarz Janusz Sokołowski (1954 – 1996), którego obrazy można podziwiać w licznych galeriach w kraju jak i za granicą.